Breinkennis toegepast in werksituaties. In dit unieke boek zijn wetenschappelijke breininzichten gekoppeld aan de praktijk. 38 auteurs werken mee aan de verbreding van onze kennis op dit gebied. Hoe kunnen we dankzij breinkennis stimuleren dat mensen leren? Hoe kun je je mensen effectief beïnvloeden? Waarom is voorbeeldgedrag belangrijk? Hoe laat je talent groeien? Wanneer leren mensen sneller? Het boek is gerangschikt rondom 8 thema’s. Per thema leveren bekende wetenschappers en mensen uit het HRD vak een bijdrage.

Thema's

• 1. Het brein en leren

  De bijdragen van Wytse Wadman en Jaap Murre vormen de basis voor het boek. In dit thema komt de werking van ons geheugen aan de orde  en ook de biologische werking van ons brein wordt toegelicht. Hoe de hersenen evolueren, hoe de hersenen efficiënt kunnen leren.

• 2. Het plastische brein

  Welke impulsen zetten je aan tot nieuw gedrag? Bepalen je hersenen je gedrag of bepaalt gedrag je hersenen. Met deze vraag houdt Margriet Sitskoorn zich bezig. Haar boek over de plasticiteit van onze hersenen heeft menig oudere geïnspireerd tot het leren van nieuwe dingen, het kan dus nog.

  Ben van Cranenburgh benadert plasticiteit vanuit een andere hoek namelijk: hoe werken beschadigde hersenen. Hoe  zorg je ervoor dat functies overgenomen worden door andere hersendelen bijvoorbeeld.

  Brigitte Spee legt het principe uit van de leervergunning: kennis over de werking van ons brein helpt ons geloven in de mogelijkheden van ons brein. Zij testte dit principe met veel succes uit binnen de NS.

  Cora Smit, Pepijn Pillen en Saskia Tjepkema gaan uit van 40 dagen gericht oefenen. Na 40 dagen is het brein gewend aan het nieuwe gedrag en is het er beter ingeslepen. Een belangrijk hulpmiddel is op gezette tijden en frequent herhalen.

• 3. Beïnvloeden van het brein

  Door spiegelneuronen in ons brein worden we sociale wezens. We doen na wat we zien en kunnen ons inleven in de ander. Jane Jubb onderzocht dit verschijnsel. Spiegelneuronen kunnen worden ingezet bij leren omdat we gedrag van anderen na doen.

  Ook filmbeelden kunnen helpen om onze spiegelneuronen te activeren. Paul van Rompu werkt hiermee in de praktijk.

  Als er 1 gebied is waar de kracht van herhaling gebruikt kan worden om geld te verdienen of veel te verliezen dan is dat wel in de reclame. Jaap Murre laat zien wat de meest effectieve herhalingsstrategie is om mensen te bereiken zodat de boodschap blijft hangen.

  Hoe rationeel nemen we als manager beslissingen? Dit thema staat centraal in de bijdrage van Paul Postma. We blijken meer op onze emoties te vertrouwen dan op onze ratio.

  Robert Cialdini heeft op basis van  het idee dat ons brein beter reageert op beloning dan op straf een aantal principes vertaald naar ons dagelijks leven waarin je door gerichte aandacht -of is het manipulatie- kan voorspellen wat mensen gaan beslissen.

  Het thema wordt afgesloten door Marcia Biesheuvel die voorkeursgedrag van mensen in kaart brengt door gebruik te maken van het structogram.

• 4. Stress en emoties

  Dat te veel stress niet goed is weten we wel maar een bepaalde hoeveelheid stress kan ook heel stimulerend zijn. Merel Kindt beschrijft hoe stress kan leiden tot leerblokkades bij mensen.

  Richard Ridderinkhof doet baanbrekend onderzoek naar de geheugens van ouderen. Veel humor stimuleert leerprocessen bij ouderen.

  RET (rationeel emotieve techniek) kun je inzetten aldus Cora Smit om de emoties die het handelen belemmeren te verminderen, en deze om te zetten in rationele argumenten.

  We kennen allemaal de groef waar we soms automatisch in terecht komen. Martijn Freijters laat ons kennis maken met werkvormen die stimuleren datwe onze patronen herkennen en loslaten.

  Met de methodiek van PMA zijn effectieve resultaten te bereiken als het gaat om het opruimen van pijnlijke ervaringen. Paul Bartels laat zien hoe dat in zijn werk gaat.

• 5. Rust in het brein

  Slapen is goed voor u. Neurobiologe Lucia Talamini ontrafelt de betekenis van slaap en de enorme invloed daarvan op leersituaties.

  Mediteren: we ruimen de bubbels op in het brein, zegt Rients Riskes in een interview. Het bedrijfsleven maakt steeds meer gebruik van medidatietechnieken om leervermogen te stimuleren.

  Jon Kabat-Zinn heeft mindfuness op de kaart gezet in Nederland. Deze aandachttraining en methodiek  werd in eerste instantie ingezet bij terminale patiënten. Johan Tinge gebruikt deze techniek ook om mensen in het bedrijfsleven effectief te laten werken onder stressvolle omstandigheden.

• 6. Zintuigen en leren

  Het prikkelen van alle zintuigen in het breinlaboratorium van Jacqueline Willemse helpt bij leren en onthouden.

  Ook beelden, we verwerken 80% van onze informatie visueel, helpen bij onthouden en informatieverwerking. Lia Bijkerk gebruikt fotokaarten om leerrendement te verhogen.

  Een nog meer zintuigelijke ervaring beleef je in LEF van Rijkswaterstaat. Maarten van Rijn werkt daar als facilitator en geeft ons een rondgang langs zitkuilen, geuren, kleuren en lichtspektakels die richting geven aan het leren.

• 7. Activeren van talent

  Talentontwikkeling, speuren naar talenten in organisaties, het zijn hot items voor organisaties. Daphne van Paassen geeft een overzicht van de breintechnieken die in bedrijven worden ingezet bij talent development.

  Niet alleen talent maar ook je eigen denkvoorkeur bepaalt de mate waarin je je zult ontwikkelen.  Carol Dweck onderscheidt twee verschillende mindsets, die een grote invloed hebben op ons gedrag en op onze ontwikkeling.

  Vanuit het gedachtegoed van Carol Dweck geeft Heike Ailello praktijkvoorbeelden rond mindsets en hoe deze te beïnvloeden zijn.

  Cora Smit, Nina Lazeron en Anna van der Horst gaan nog een stapje verder in de denkvoorkeuren. Motivatie en geloof (attributies) kunnen verschil maken in resultaat.
  Het tentatieve talentje, welke soorten talent worden er eigenlijk onderscheiden. Wouter reynaert onderscheidt 4 soorten, waarvan idols er een is. De verschillende metaforen staan voor verschillende talenten.

  Linda luchtman begeeft zich in de wereld van het onderwijs. De plek om talenten te herkennen en breinkennis toe te passen. Met behulp van een ‘breinpaspoort’ voor elke leerling kan er begeleiding op hersenmaat geboden worden.

• 8. Leerprincipes en leersituaties

  Met behulp van breinkennis is het mogelijk om leersituaties zo aan te bieden dat er effectiever geleerd wordt. In dit thema zijn er praktijkvoorbeelden te over. De principes voor leren met het brein in het achterhoofd zijn in Amerika onderzocht door Renate en Geoffrey Caine. Zij ontdekten het concept achter de leerprincipes en introduceren er 12 waarmee rekening gehouden kan worden bij leren.

  Ap Dijksterhuis geeft aan dat het onbewuste goed gebruikt kan worden om leerprocessen effectiever in te richten. Minder vertellen maar meer laten ervaren bijvoorbeeld in het onderwijs is daarbij een effectieve methodiek.

  ICT is niet meer weg te denken in onze moderne maatschappij. Het heeft ook invloed om de leersituaties en de context van het leren. Piet Kommers geeft vanuit de basisgedachte dat er twee typen leerders zijn, aan wat ICT voor invloed heeft en nog kan krijgen bij leren.

  Paul Delnooz heeft als docent en onderzoeker geexperimenteerd met de creatieve actie methodologie. Niet het antwoord maar de vraag centraal stellen is de bodem onder deze methodiek.

  Bij het Koning Willem I college in Den Bosch bepaalt de omgeving voor een groot deel wat en hoe er geleerd wordt. Er zit een diepere betekenis achter de keuze voor de kazerne. Hoe dit precies zit beschrijft  verhalen verteller Frans van Gaal.

  Een bijzondere leeromgeving in een school: een waterfabriek vormgegeven volgens de omgekeerde leerweg. Erica Aalsma vertelt erover.
  Judith Droste en Ria van Dinteren houden een pleidooi voor de vorm bij leren. Als de verpakking niet nieuwsgierig maakt waarom zouden we dan leren? Kortom een pleidooi om los van de inhoud zorg te besteden aan de presentatie.

  Tot slot vertellen Gerjanne Dirksen en Servi Orbons  hoe leerprincipes zijn gebruikt om bij de NS leertrajecten in te richten.